مصطفى النوراني الاردبيلي

47

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )

مىخواهند بيرون آيند چشم به رازيانه سايند كه چشم روشن شود . رازيانه و بويژه شيره‌اش ديد را قوى كند در علاج تبهاى مزمن مفيد است كسانى كه از اثر تب به التهاب معده يا دل‌پيچه روبرو هستند رازيانه را با آب سرد بخورند سود ببينند بيخش را بكوبند و بر گزيده سگ هار بمالند مفيد است . رازيانه رومى را انيسون مىگويند و نام وى به سريانى درغادسمو خوانند . به پارسى : رازيانه . تخم رازيانه به تخم گشنيز مىماند و يك نوع از آن تخمش پهن است و به شكل دانه انجدان و كاشم . و آن دو نوع است : 1 - بستانى 2 - برى دشتى يا بيابانى و به اصطلاح خودرو بستانى را مارثون و برى را قومارثون گويند بهترين نوع باديان يا رازيانه نوع بستانى كاشتنى است . « 2 » با محلول تخم رازيانه التهاب چشم‌ها را بر طرف و با آب آن چشمها را با پنبه تميزى شستشو دهيد . « 3 » رازيانج تر و گرم است و خشك در درجه اول و تخمش گرمتر و خشك‌تر است و بهترين آن بستانى است . تازه آن شير را زياد مىكند و چون اندر چشم كشى آب را كه اندر چشم همى آيد سود كند . تاريكى از چشم ببرد و ادرار البول و حيض آرد . بادها بگشايد و عصاره‌اش سود كند چون بخورند و سوء المزاج و جگر سرد را و صاحب استسقاء و زخم حيوانات موذى را و تب‌هاى مزمن و درد كليه را نيك بود و تخمش و بيخش هر دو يكسان است و رازيانه را انيسون نيز گويند . زخم همه هوام را نيك بود ، نفخ بگشايد ، شكم ببندد و آن در باه بيفزايد و ادرار البول آرد و چون زير بينى بر سوزنه صداع بنشاند كه از سردى و ترى بوده باشد و سدد را بگشايد و كليه و مثانه و رحم را پاك بكند و آن گرم و خشك در آخر درجه دوم و مانند تخم رازيانه مىباشد ليكن از آن كمتر است و نام آن را به سريانى درغادسمو مىخوانند

--> ( 2 ) - فرهنگ داروها و واژه‌هاى دشوار ، ص 174 - 173 . ( 3 ) - تغذيه طبيعى مهمترين مساله جهان ، ص 161 - 160 .